{"id":37077,"date":"2024-10-31T14:28:23","date_gmt":"2024-10-31T13:28:23","guid":{"rendered":"https:\/\/www.idisantiago.es\/?p=37077"},"modified":"2024-11-06T14:43:23","modified_gmt":"2024-11-06T13:43:23","slug":"o-investigador-fernando-facal-recibe-o-premio-a-mellor-tese-de-2023-da-sociedade-espanola-de-psiquiatria-e-saude-mental","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.idisantiago.es\/gl\/o-investigador-fernando-facal-recibe-o-premio-a-mellor-tese-de-2023-da-sociedade-espanola-de-psiquiatria-e-saude-mental\/","title":{"rendered":"O investigador Fernando Facal recibe o premio \u00e1 mellor tese de 2023 da Sociedade Espa\u00f1ola de Psiquiatr\u00eda e Sa\u00fade Mental"},"content":{"rendered":"

Santiago de Compostela, 31 de outubro de 2024.- <\/strong>Texto \u2018Xen\u00e9tica dos trastornos psiqui\u00e1tricos: aproximaci\u00f3ns xen\u00f3micas asumindo polixenicidade e pleiotrop\u00eda\u2019, de Fernando Facal Molina, acaba de recibir da Sociedade Espa\u00f1ola de Psiquiatr\u00eda e Sa\u00fade Mental (SEPSM) o premio \u00e1 mellor tese de doutoramento publicada no ano 2023. O cient\u00edfico \u00e9 psiquiatra do Programa de Primeiros Episodios Psic\u00f3ticos de Santiago e investigador posdoutoral no grupo de Xen\u00e9tica Psiqui\u00e1trica do IDIS, e dirix\u00edronlle a tese \u00c1ngel Carracedo, catedr\u00e1tico de Medicina Legal e responsable do grupo de investigaci\u00f3n en Medicina Xen\u00f3mica da USC, e Javier Costas, l\u00edder do grupo de Xen\u00e9tica Psiqui\u00e1trica do Instituto de Investigaci\u00f3n Sanitaria de Santiago de Compostela (IDIS).<\/p>\n

Facal partiu do feito de que se dividen en dous grandes grupos \u201cas causas que contrib\u00faen a que unha persoa desenvolva un trastorno psiqui\u00e1trico: causas xen\u00e9ticas -o que se herda dos nosos pais no ADN- e ambientais -a nosa vida e contorna-. Por iso dicimos que te\u00f1en un orixe bio-psico-social, facendo referencia a causas biol\u00f3xicas, psicol\u00f3xicas e sociais\u201d.<\/p>\n

Estudos recentes, advirte o cient\u00edfico, \u201cdemostraron que tanto a parte xen\u00e9tica como a ambiental te\u00f1en un peso relevante e tam\u00e9n que as variaci\u00f3ns no ADN asociadas ao risco a padecer un trastorno mental com\u00fan como a esquizofrenia, o trastorno bipolar, a depresi\u00f3n ou os trastornos por uso de substancias son moitas, cada unha contribu\u00edndo ao risco cun efecto pequeno -como unha pinga de auga enchendo un vaso-, frecuentes -por tanto, presentes tam\u00e9n na poboaci\u00f3n xeral-, e compartidas entre os diferentes trastornos psiqui\u00e1tricos\u201d.<\/p>\n

Realidade complexa<\/strong><\/p>\n

A pesar destes achados recentes, considera o psiquiatra, \u201cos diagn\u00f3sticos que utilizamos en consulta son categor\u00edas illadas, que non mostran esta realidade m\u00e1is complexa na que vemos que existe un continuo entre os diferentes trastornos psiqui\u00e1tricos e tam\u00e9n entre a sintomatolox\u00eda mental leve existente na poboaci\u00f3n xeral e diferentes graos de gravidade cl\u00ednica presentes nos pacientes que atendemos\u201d.<\/p>\n

\u201cA trav\u00e9s da xen\u00e9tica -explica Fernando Facal- achegamos m\u00e1is evidencia a este concepto de continuidade entre os trastornos psiqui\u00e1tricos e tam\u00e9n entre diferentes graos de gravidade dos mesmos. Os resultados public\u00e1ronse en revistas de prestixio no campo da psiquiatr\u00eda como ‘Drug and Alcohol Dependence\u2019, \u2018Schizophrenia Research\u2019 ou \u2018Acta Psychiatrica Scandinavica\u2019. Atopamos que os pacientes con dependencia de alcol te\u00f1en polo menos dous compo\u00f1entes xen\u00e9ticos diferenciados, cada un composto por moitas variantes xen\u00e9ticas\u201d.<\/p>\n

Por unha banda, exp\u00f3n, \u201cvemos que estes pacientes te\u00f1en un risco xen\u00e9tico que \u00e9 compartido con outros trastornos psiqui\u00e1tricos: depresi\u00f3n, esquizofrenia, trastorno bipolar, ansiedade, etc. Doutra banda, un risco xen\u00e9tico, non compartido con outros trastornos mentais, que predisp\u00f3n ao consumo de grandes cantidades de alcol. Ambos os riscos son practicamente independentes e s\u00famanse. \u00c9 dicir, aqueles pacientes que acaban desenvolvendo unha dependencia de alcol poden ter m\u00e1is variantes xen\u00e9ticas -com\u00fans e presentes tam\u00e9n na poboaci\u00f3n xeral- tanto de risco a padecer trastornos mentais como de risco a consumir moito alcol\u201d.<\/p>\n

Carga xen\u00e9tica<\/strong><\/p>\n

As\u00ed mesmo, constata Facal, \u201catopamos que as mesmas variantes xen\u00e9ticas asociadas ao risco de padecer esquizofrenia se asocian \u00e1 gravidade da mesma. De tal forma que os pacientes con presentaci\u00f3ns m\u00e1is graves deste trastorno, os que necesitan m\u00e1is ingresos hospitalarios, ou os que non responden ben aos tratamentos de primeira li\u00f1a te\u00f1en m\u00e1is carga xen\u00e9tica de esquizofrenia. Son uns resultados relevantes xa que nos achegan \u00e1 predici\u00f3n do progn\u00f3stico da esquizofrenia\u201d.<\/p>\n

A esquizofrenia \u201c\u00e9 un trastorno mental considerado grave -lembra o investigador-, con frecuencia pacientes deste trastorno sofren descompensaci\u00f3ns nas que perden o contacto coa realidade, deterior\u00e1ndose a s\u00faa calidade de vida e en ocasi\u00f3ns as s\u00faas capacidades funcionais. Con todo, a d\u00eda de hoxe, non contamos con modelos preditivos \u00f3ptimos que nos axuden a predicir que pacientes te\u00f1en m\u00e1is risco de sufrir descompensaci\u00f3ns\u201d.<\/p>\n

Nese sentido, afirma, \u201ccremos que os resultados da tese poder\u00e1n ter unha aplicaci\u00f3n cl\u00ednica futura. Ser\u00eda ideal poder contar con informaci\u00f3n xen\u00e9tica coma a estudada nesta tese e non xen\u00e9tica, que sumada axudase a facer unha psiquiatr\u00eda m\u00e1is preditiva, personalizada e precisa\u201d. Desta maneira \u201ca cada paciente que padece un trastorno mental, de forma individual, poderi\u00e1moslle ofrecer unha informaci\u00f3n m\u00e1is precisa acerca do seu proceso, para que xuntos, pacientes e profesionais da sanidade poidamos tomar mellores decisi\u00f3ns que lles axuden a vivir mellor e alcanzar os seus obxectivos vitais, adiant\u00e1ndonos aos acontecementos e non esperando a tomar decisi\u00f3ns cando o momento xa non \u00e9 o id\u00f3neo\u201d.<\/p>\n

Hoxe en d\u00eda, os servizos de cardiolox\u00eda contan cunha calculadora que indica o risco cardiovascular a partir dos datos que se lle facilitan en canto a factores como a tensi\u00f3n arterial, o consumo de tabaco ou a idade, apunta o psiquiatra. Do mesmo xeito, no futuro poder\u00eda desenvolverse, segundo recolle na s\u00faa tese Fernando Facal, unha plataforma ou aplicaci\u00f3n semellante que amosase o risco de padecer descompensaci\u00f3ns dentro dun trastorno psiqui\u00e1trico coma a esquizofrenia facilit\u00e1ndolle informaci\u00f3n ambiental e xen\u00e9tica das persoas que se atenden nas consultas.<\/p>\n

M\u00e1is informaci\u00f3n sobre o IDIS <\/strong><\/span><\/p>\n

O Instituto de Investigaci\u00f3n Sanitaria de Santiago de Compostela (IDIS) nace en 2008 froito da colaboraci\u00f3n entre a \u00c1rea Sanitaria de Santiago de Compostela e Barbanza (SERGAS) e a Universidade de Santiago de Compostela Como eixo da investigaci\u00f3n sanitaria galega, est\u00e1 acreditado polo Instituto de Salud Carlos III xa desde o 2010. O seu obxectivo \u00e9 identificar e desenvolver novas soluci\u00f3ns que dean resposta aos problemas de sa\u00fade da sociedade. Cun equipo de 1338 investigadores, 105 grupos de investigaci\u00f3n, 50 M\u20ac de fondos captados no \u00faltimo ano, o IDIS contrib\u00fae co seu labor a incrementar o co\u00f1ecemento da sa\u00fade e \u00e1 consolidaci\u00f3n da innovaci\u00f3n no sector sanitario.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

A investigaci\u00f3n avoga por mellorar os diagn\u00f3sticos tendo en conta tanto a informaci\u00f3n xen\u00e9tica coma a procedente doutras fontes para facilitar tratamentos m\u00e1is precisos<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":37083,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[175,501],"tags":[],"class_list":["post-37077","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-noticias-gl","category-carrusel-de-portada-gl"],"publishpress_future_workflow_manual_trigger":{"enabledWorkflows":[]},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.idisantiago.es\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/37077","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.idisantiago.es\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.idisantiago.es\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.idisantiago.es\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.idisantiago.es\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=37077"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.idisantiago.es\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/37077\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":37097,"href":"https:\/\/www.idisantiago.es\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/37077\/revisions\/37097"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.idisantiago.es\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/37083"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.idisantiago.es\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=37077"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.idisantiago.es\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=37077"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.idisantiago.es\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=37077"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}