{"id":41878,"date":"2025-09-16T15:36:08","date_gmt":"2025-09-16T13:36:08","guid":{"rendered":"https:\/\/www.idisantiago.es\/?p=41878"},"modified":"2025-09-17T09:50:02","modified_gmt":"2025-09-17T07:50:02","slug":"o-servizo-galego-de-saude-incorpora-as-primeiras-33-persoas-investigadoras-con-praza-de-persoal-estatutario-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.idisantiago.es\/gl\/o-servizo-galego-de-saude-incorpora-as-primeiras-33-persoas-investigadoras-con-praza-de-persoal-estatutario-2\/","title":{"rendered":"Sensoxenoma revela que a m\u00fasica pode actuar como un modulador biol\u00f3xico en persoas con trastornos neurol\u00f3xicos ou cognitivos"},"content":{"rendered":"

O proxecto, desenvolvido polos grupos IDIS GenPoB e GenVip, detectou cambios na microbiota de persoas con Trastorno do Espectro Autista e demencia despois de escoitar m\u00fasica.<\/strong><\/p>\n

O seguinte concerto ter\u00e1 lugar o 3 de outubro no Auditorio de Galicia e nel participar\u00e1n a Real Filharmon\u00eda de Galicia e a Banda de Santiago.<\/strong><\/p><\/blockquote>\n

Santiago de Compostela, 16 de setembro de 2025<\/strong>.- O IDIS acolleu este martes a presentaci\u00f3n dos resultados da \u00faltima edici\u00f3n de Sensoxenoma, un evento no que a doutora Laura Navarro Ram\u00f3n, music\u00f3loga e coordinadora do proxecto, compartiu importantes avances nos seus estudos sobre a influencia da m\u00fasica na biolox\u00eda humana, con Antonio Salas e Federico Martin\u00f3n, investigadores principais da iniciativa. Tras tres anos de investigaci\u00f3n, os estudos demostraron que certos est\u00edmulos musicais son capaces de modificar a expresi\u00f3n x\u00e9nica, a actividade das prote\u00ednas e mesmo a microbiota oral. A m\u00fasica, ese elemento universal que acompa\u00f1ou \u00e1 humanidade dende as s\u00faas orixes, non s\u00f3 nos move ou serve de entretemento: tam\u00e9n pode transformarnos.<\/p>\n

A investigaci\u00f3n est\u00e1 a levarse a cabo en pacientes con diferentes doenzas, como dano cerebral, Alzheimer ou Trastorno do Espectro Autista (TEA). \u00abAgora entendemos que a m\u00fasica non \u00e9 s\u00f3 un est\u00edmulo cultural ou emocional, sen\u00f3n un modulador biol\u00f3xico capaz de influ\u00edr en xenes, prote\u00ednas e microorganismos que afectan directamente \u00e1 sa\u00fade e ao benestar\u00bb, afirmou Antonio Salas, l\u00edder do grupo de investigaci\u00f3n GenPoB do IDIS.<\/p>\n

No evento tam\u00e9n estiveron presentes \u00c1ngel Facio Villanueva, xerente da \u00c1rea Sanitaria de Santiago de Compostela e Barbanza; M\u00edriam Louzao Fern\u00e1ndez, concelleira de Capital Cultural, Turismo, Educaci\u00f3n e Memoria Hist\u00f3rica de Santiago de Compostela; Sabela Garc\u00eda Fonte, directora t\u00e9cnica da Real Filharmon\u00eda de Galicia; Casiano Mouri\u00f1o, director da Banda Municipal de M\u00fasica de Santiago de Compostela; e Dulce Mar\u00eda Garc\u00eda Mella, secretaria xeral da USC.<\/p>\n

Proxecto Sensoxenoma<\/strong><\/p>\n

O Sensoxenoma, como disciplina que estuda o impacto da m\u00fasica na expresi\u00f3n x\u00e9nica, foi concibido como concepto e desenvolvido polos grupos de investigaci\u00f3n multidisciplinares da Universidade de Santiago de Compostela e o IDIS, GenPoB (Grupo de Xen\u00e9tica de Poboaci\u00f3ns en Biomedicina) e GenViP (Grupo de Investigaci\u00f3n en Xen\u00e9tica, Vacinas e Enfermidades Infecciosas), dirixidos por Antonio Salas Ellacuriaga e Federico Martin\u00f3n Torres, respectivamente. O proxecto comezou cos Concertos Sensoxenoma22, en colaboraci\u00f3n coa Real Filharmon\u00eda de Galicia e o Auditorio de Galicia. Estes concertos foron concibidos como experimentos controlados para estudar a relaci\u00f3n entre os est\u00edmulos musicais e a biolox\u00eda humana.<\/p>\n

Durante os dous primeiros anos, os estudos centr\u00e1ronse en persoas sen patolox\u00edas co\u00f1ecidas e en pacientes con trastornos cognitivos en persoas maiores, especialmente a enfermidade de Alzheimer. Grazas a estes estudos pioneiros, o equipo publicou varios artigos que sentaron as bases para explorar como a m\u00fasica pode influ\u00edr en procesos biol\u00f3xicos complexos. En definitiva, 2025 foi un ano particularmente revolucionario para o proxecto. Por primeira vez, os investigadores puideron analizar pacientes con dano cerebral e TEA, ademais de proporcionar novos resultados en pacientes con demencia, abrindo un novo cap\u00edtulo na investigaci\u00f3n sensoxen\u00f3mica. \u00abEstamos a romper barreiras t\u00e9cnicas de todo tipo\u00bb, di Antonio Salas. \u00abDesde analizar cantidades m\u00ednimas de sangue obtidas cunha simple punci\u00f3n no dedo ata estudar todo o transcriptoma de mostras de saliva e b\u00e1goas. Ademais, puidemos medir simultaneamente a expresi\u00f3n de m\u00e1is de 30.000 mol\u00e9culas, miles de prote\u00ednas e, por primeira vez, a microbiota oral en pacientes con Alzheimer e TEA a partir de mostras m\u00ednimas recollidas en contextos lox\u00edsticos moi complexos\u00bb, explica.<\/p>\n

En pacientes con TEA, a m\u00fasica modula os xenes implicados no desenvolvemento neurol\u00f3xico, a regulaci\u00f3n inmunitaria e a funci\u00f3n mitocondrial, mentres que na enfermidade de Alzheimer, os cambios na microbiota oral suxiren que a m\u00fasica poder\u00eda influ\u00edr nos mecanismos relacionados coa neuroinflamaci\u00f3n e a progresi\u00f3n da enfermidade. Estes resultados ali\u00f1anse coa hip\u00f3tese emerxente na neurociencia de que as infecci\u00f3ns e os desequilibrios microbianos poder\u00edan ser un factor causante en certas demencias. \u00ab\u00c9 fascinante observar como un est\u00edmulo tan humano como a m\u00fasica pode xerar cambios medibles no corpo\u00bb, explicou Laura Navarro. \u00abIsto dem\u00f3stranos que a m\u00fasica pode actuar como un modulador biol\u00f3xico, non s\u00f3 emocional ou cognitivo. E o mellor de todo \u00e9 que estes efectos se perciben con m\u00e1is intensidade nos pacientes, o que abre enormes posibilidades terap\u00e9uticas\u00bb, engadiu.<\/p>\n

O proxecto tam\u00e9n destacou a importancia da colaboraci\u00f3n coas asociaci\u00f3ns de pacientes. Estas organizaci\u00f3ns, que actualmente son quince en total, non s\u00f3 facilitan o contacto cos participantes, sen\u00f3n que tam\u00e9n proporcionan informaci\u00f3n valiosa sobre a experiencia subxectiva e a calidade de vida do paciente. A integraci\u00f3n destas voces permite aos especialistas avaliar non s\u00f3 os cambios biol\u00f3xicos, sen\u00f3n tam\u00e9n as melloras na interacci\u00f3n social, a comunicaci\u00f3n e o benestar emocional, aspectos fundamentais da vida coti\u00e1 das persoas que sofren lesi\u00f3ns cerebrais ou TEA. Esta estreita colaboraci\u00f3n levou a outro dos fitos importantes do ano: o lanzamento do proxecto europeo EUTERPE_adn, que permitiu o desenvolvemento de obradoiros musicais interactivos e sostidos con pacientes con diversas patolox\u00edas, as\u00ed como a recollida e an\u00e1lise de mostras biol\u00f3xicas para avaliar o efecto destas intervenci\u00f3ns.<\/p>\n

Sensoxenoma representa unha disciplina emerxente que estuda como os est\u00edmulos sensoriais afectan a biolox\u00eda a nivel molecular. A trav\u00e9s desta perspectiva, o equipo busca identificar biomarcadores de resposta individual, validar dianas terap\u00e9uticas e establecer relaci\u00f3ns causais entre a m\u00fasica e os procesos fisiol\u00f3xicos, abordando preguntas de longa data sobre a falta de evidencia cient\u00edfica nos estudos de arte e sa\u00fade. O equipo de investigaci\u00f3n destaca que a m\u00fasica non s\u00f3 activa o cerebro, sen\u00f3n que tam\u00e9n ten un efecto sist\u00e9mico, modulando xenes, prote\u00ednas e microbiomas en tecidos perif\u00e9ricos como a saliva. Isto indica que a m\u00fasica pode actuar no chamado eixe oral-cerebral, unha v\u00eda emerxente que conecta a microbiota oral coa funci\u00f3n cerebral e os procesos inflamatorios. \u00abEstamos no comezo dunha nova era na investigaci\u00f3n sobre m\u00fasica e sa\u00fade\u00bb, concl\u00fae Federico Martin\u00f3n. \u00abA integraci\u00f3n da sensoxen\u00f3mica coa neurociencia, a pr\u00e1ctica cl\u00ednica e a biolox\u00eda molecular perm\u00edtenos albiscar terapias musicais baseadas en evidencias s\u00f3lidas, co potencial de transformar a atenci\u00f3n a pacientes con diversas afecci\u00f3ns neurol\u00f3xicas e cognitivas\u00bb, sinala.<\/p>\n

Antonio Salas, pola s\u00faa banda, indica que “a detecci\u00f3n de alteraci\u00f3ns na microbiota de pacientes tras a estimulaci\u00f3n musical \u00e9 especialmente interesante, xa que actualmente se est\u00e1 a demostrar que a orixe de certas enfermidades neurodexenerativas poder\u00eda estar ligada a infecci\u00f3ns orais”. O feito de que a m\u00fasica poida modular a microbiota oral abre a posibilidade de explorar o seu potencial na identificaci\u00f3n de biomarcadores. As\u00ed, durante o ano 2025, especialistas dos dous grupos de investigaci\u00f3n publicaron seis novos estudos, ampliando e consolidando a evidencia de que a m\u00fasica modula a expresi\u00f3n x\u00e9nica, o proteoma e a microbiota, tanto en pacientes coa enfermidade como en individuos sans. Entre as achegas m\u00e1is relevantes est\u00e1 o feito de que a m\u00fasica pode compensar a expresi\u00f3n x\u00e9nica alterada nos trastornos cognitivos relacionados coa idade mediante a activaci\u00f3n das v\u00edas de autofaxia e a organizaci\u00f3n sin\u00e1ptica. Ademais, en pacientes con enfermidade de Alzheimer, a m\u00fasica modula a microbiota oral, afectando \u00e1s bacterias implicadas na neuroinflamaci\u00f3n e nos procesos neurodexenerativos. No caso do TEA, a m\u00fasica infl\u00fae nos xenes asociados \u00e1 funci\u00f3n inmunitaria e mitocondrial, as\u00ed como na microbiota oral, o que suxire efectos sist\u00e9micos e potenciais beneficios para a cognici\u00f3n e a interacci\u00f3n social. Finalmente, no dano cerebral, a m\u00fasica afecta os xenes relacionados coa neuroplasticidade e a reparaci\u00f3n neuronal, o que apoia a s\u00faa integraci\u00f3n en programas de rehabilitaci\u00f3n.<\/p>\n

Pr\u00f3ximo concerto<\/strong><\/p>\n

\n
\n

O vindeiro 3 de outubro desenvolverase a cuarta edici\u00f3n de Sensoxenoma<\/strong>, un evento cultural e cient\u00edfico consolidado en Santiago de Compostela. A Real Filharmon\u00eda de Galicia (RFG) e a Banda Municipal de M\u00fasica de Santiago de Compostela interpretar\u00e1n un repertorio secreto. O concerto, que volver\u00e1 celebrarse no Auditorio de Galicia, contar\u00e1 con dous segmentos musicais de 30 minutos, e recolleranse mostras de doantes voluntarios antes, despois e durante o intermedio do concerto para comparar os resultados de dous impulsos musicais contrapostos.<\/p>\n

Laura Navarro subli\u00f1a que “o repertorio ser\u00e1 secreto, como en anos anteriores; e cada parte do concerto volver\u00e1 estar asociada a d\u00faas emoci\u00f3ns diferentes, o que nos permitir\u00e1 estudar o efecto de varios est\u00edmulos musicais na nosa biolox\u00eda”. Recolleranse mostras de sangue (punci\u00f3n do dedo), mostras de saliva (hisopo oral) e mostras de b\u00e1goas de persoas maiores de 18 anos, e utilizaranse sensores inal\u00e1mbricos grazas \u00e1 renovada colaboraci\u00f3n acad\u00e9mica coa Facultade de Psicolox\u00eda da Universidade do Minho. A trav\u00e9s dos sensores que levan os doantes durante o concerto, poderase monitorizar a actividade electrod\u00e9rmica, a frecuencia card\u00edaca e a presi\u00f3n arterial, un acontecemento hist\u00f3rico nunca antes posible.<\/p>\n

Nesta edici\u00f3n, recolleranse mostras de persoas con enfermidades neurodexenerativas, trastorno do espectro autista e dano cerebral, grazas \u00e1 colaboraci\u00f3n de diversas asociaci\u00f3ns de pacientes, como Santiago de Compostela Cerebral Damage, AMES Myasthenia, ASPANAES e a Asociaci\u00f3n Espa\u00f1ola de Paraparesia Esp\u00e1stica Familiar. Os investigadores informan de que tam\u00e9n se utilizar\u00e1n por primeira vez mochilas vibratorias en participantes da Federaci\u00f3n de Asociaci\u00f3ns de Persoas Xordas de Galicia (FAXPG) co obxectivo de facer a experiencia musical m\u00e1is inclusiva e vers\u00e1til. A inscrici\u00f3n para participar como doante farase directamente a trav\u00e9s da p\u00e1xina web oficial do proxecto. As persoas doantes participar\u00e1n nun proxecto de investigaci\u00f3n e deber\u00e1n asinar un formulario de consentimento informado. As entradas tam\u00e9n estar\u00e1n dispo\u00f1ibles para o p\u00fablico en xeral por 5 \u20ac na Zona C e na p\u00e1xina web de Compostela Cultura.<\/p>\n

Inscrici\u00f3n: https:\/\/www.sensogenomics.com\/sensogenoma25\/<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

O proxecto, desenvolvido polos grupos IDIS GenPoB e GenVip, detectou cambios na microbiota de persoas con Trastorno do Espectro Autista e demencia despois de escoitar m\u00fasica.<\/p>\n

O seguinte concerto ter\u00e1 lugar o 3 de outubro no Auditorio de Galicia e nel participar\u00e1n a Real Filharmon\u00eda de Galicia e a Banda de Santiago.<\/p>\n","protected":false},"author":12,"featured_media":41869,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[175,501,531],"tags":[],"class_list":["post-41878","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-noticias-gl","category-carrusel-de-portada-gl","category-carrusel-en-galego-gl"],"publishpress_future_workflow_manual_trigger":{"enabledWorkflows":[]},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.idisantiago.es\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/41878","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.idisantiago.es\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.idisantiago.es\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.idisantiago.es\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/12"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.idisantiago.es\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=41878"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.idisantiago.es\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/41878\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":41892,"href":"https:\/\/www.idisantiago.es\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/41878\/revisions\/41892"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.idisantiago.es\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/41869"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.idisantiago.es\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=41878"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.idisantiago.es\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=41878"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.idisantiago.es\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=41878"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}