O grupo de Inmunogenética identificou unha firma xenética composta por sete xenes, que mostra unha boa capacidade para anticipar que pacientes con artrite reumatoide responderán a terapias biolóxicas con anti-TNF.
O estudo acaba de publicarse en Annals of the Rheumatic Diseases, revista científica líder na área da reumatoloxía.
Santiago de Compostela, 09 de setembro de 2025.– A artrite reumatoide é unha enfermidade autoinmune crónica e sistémica cunha prevalencia en España estimada no 0,5%, que afecta sobre todo a mulleres, en tres de cada catro casos. Caracterízase pola inflamación das articulacións, producindo dor e hinchazón. Esta inflamación mantida pode danar progresivamente o óso, os ligamentos e os tendóns que rodean a articulación, provocando deformidade e perda de mobilidade. Unha circunstancia que pode derivar en distintos graos de discapacidade e limitar a capacidade do paciente para realizar as tarefas da vida diaria.
A pesar dos avances no tratamento, esta patoloxía segue sendo un desafío. Actualmente, a gran maioría dos pacientes con artrite reumatoide deben recibir fármacos antirreumáticos como parte do seu tratamento farmacolóxico. Os axentes anti-TNF son un dos tratamentos biolóxicos máis habituais en artrite reumatoide; con todo, entre un 30 e un 40% dos pacientes non responden de forma adecuada.
O estudo realizado polo grupo de Inmunogenética do Instituto de Investigación Sanitaria de Santiago de Compostela (IDIS), liderado polo investigador Roberto Díaz Peña, identificou e validou unha firma xenética, un conxunto reducido de sete xenes medidos en sangue periférico, que mostra unha boa capacidade para predicir, antes de iniciar o tratamento, se un paciente con artrite reumatoide responderá ou non a terapias con fármacos biolóxicos anti-TFN.
Trátase dun avance que xa foi protexido mediante unha solicitude de patente e que acaba de ser publicado en Annals of the Rheumatic Diseases, a revista científica líder en investigación na área da reumatoloxía. Díaz Peña asegura que esta publicación é unha “gran oportunidade para dar visibilidade á investigación” do seu equipo e declara que “supón un recoñecemento moi importante ao traballo desenvolvido e á relevancia dos resultados obtidos”.
A detección simultánea da expresión destes xenes podería, nun futuro, integrarse nun algoritmo de apoio á decisión clínica, contribuíndo a optimizar a selección do tratamento máis adecuado en cada paciente. “Os nosos resultados abren a porta ao desenvolvemento de ferramentas de medicina personalizada en reumatoloxía”, afirma o investigador. Esta innovación podería contribuír a mellorar as estimacións sobre que pacientes responderán adecuadamente antes de iniciar a terapia, axudando a evitar tratamentos ineficaces, efectos adversos innecesarios e custos derivados do uso non optimizado de fármacos biolóxicos, mellorando así o control da artrite reumatoide e o seu impacto socioeconómico.
O seguinte paso para os investigadores será validar esta firma xenética nun contexto clínico real, en varios centros hospitalarios, para avaliar a súa utilidade práctica en diferentes contornas asistenciais. Ademais, seguirán ampliando o seu campo de estudo a outras patoloxías, Díaz Peña avanza xa que previron “explorar aproximacións semellantes para a predición da resposta terapéutica noutras enfermidades inflamatorias inmunomediadas, con especial interese na espondiloartritis”, un tipo de artrite inflamatoria que afecta á columna vertebral.
Ligazón ao estudo: https://doi.org/10.1016/j.ard.2025.08.003
