A unidade mixta UMI-MedIA, concedida por GAIN, está conformada pola Fundación Pública Galega IDIS e as compañías Biodigital Tech e Edisa Sistemas de Información
“Esta unidade é unha oportunidade de innovación, pero tamén unha aposta de futuro por un modelo de saúde máis avanzado, máis intelixente e máis conectado coa excelencia científica e tecnolóxica”, asegura o Dr. Adrián Mosquera
O obxectivo desta unidade é situar Galicia na vangarda do desenvolvemento e a validación clínica de intelixencia artificial aplicada á saúde
Santiago de Compostela, 5 de xuño de 2026.– O anfiteatro do Instituto de Investigación Sanitaria de Santiago de Compostela acolleu este venres a presentación da nova unidade mixta “UMI-MedIA: Desenvolvemento e validación clínica de intelixencia artificial aplicada á saúde”, concedida por GAIN á Fundación Pública Galega IDIS. As directoras de ambas as entidades Carmen Cotelo e Isabel Lista, participaron na presentación xunto a Ángel Facio, xerente da Área Sanitaria de Santiago de Compostela e Barbanza, e M.ª Luz Couce, directora científica do IDIS.
Ademais, interviñeron no acto o presidente da Fundación para a Investigación do Cancro en Galicia, Ramiro Varela Cives; Santiago Bonay, representante de Edisa Sistemas de Información, S.A., unha das compañías que integran esta iunidade xunto con Biodigital Tech, S.L., e Adrián Mosquera, líder do grupo Hematoloxía computacional e xenómica do IDIS e coordinador científico desta unidade mixta, que conta cun financiamento de case dous millóns de euros.
Adrián Mosquera explicou que a unidade nace cunha vocación moi clara: “Non só desenvolver ferramentas de intelixencia artificial para saúde, senón validarlas en contorna clínica real, con rigor científico, utilidade asistencial e unha clara orientación á súa futura integración na práctica sanitaria”.
“O obxectivo desta unidade é situar Galicia na vangarda do desenvolvemento e a validación clínica de intelixencia artificial aplicada á saúde. Queremos construír un espazo estable de colaboración entre investigación biomédica, desenvolvemento tecnolóxico e contorna asistencial para deseñar, probar e mellorar solucións de IA que poidan achegar valor real a profesionais e pacientes”, engade o investigador do IDIS.
Non se trata unicamente de crear software, senón de xerar un modelo de traballo pioneiro no que a intelixencia artificial desenvólvase desde o inicio con criterios de utilidade clínica, seguridade, trazabilidad e avaliación rigorosa. “A nosa aspiración é que Galicia non sexa só usuaria de tecnoloxías creadas fóra, senón tamén xeradora de coñecemento, metodoloxía e solucións propias nun ámbito que vai ser estratéxico para o futuro dos sistemas sanitarios”.
Conectar a contorna sanitaria co tecnolóxico e industrial
A directora científica do IDIS, M.ª Luz Couce, destacou o “salto cualitativo que supón esta unidade mixta, xa que conecta a capacidade científica do IDIS e da contorna hospitalaria coa experiencia tecnolóxica e industrial de BioDigital Tech e EDISA para avanzar cara a unha nova xeración de ferramentas sanitarias, máis intelixentes, máis eficientes e mellor adaptadas á realidade clínica”.
A directora da Fundación Pública Galega IDIS, Isabel Lista, puxo en valor “o equipo multidisciplinar que permitirá o diálogo entre perfís distintos para lograr a innovación real”. Por unha banda, haberá persoal clínico e investigador con experiencia en validación, análise de datos sanitarios, bioinformática e estudos observacionales en contorna hospitalaria. Por outra, participarán perfís tecnolóxicos especializados en intelixencia artificial, desenvolvemento de software, integración de sistemas, cloud, interoperabilidad, experiencia de usuario e seguridade.
“Esa combinación é precisamente unha das fortalezas do proxecto: unir coñecemento clínico profundo con capacidade real de desenvolvemento e implantación tecnolóxica”, asegurou o xerente da área sanitaria Anxo Facio.
Pola súa banda, a directora de GAIN, Carmen Cotelo, destacou o relevante papel de todas as entidades participantes, como BioDigital Tech e EDISA. O responsable de IA e enxeñeiro de software sénior desta última, Santiago Bonay, destacou “a traxectoria consolidada en arquitectura tecnolóxica, integración e insfraestructura segura” que achegarán a este proxecto.
A iso súmase a contorna investigadora e sanitaria que constitúe o marco clínico, metodolóxico e científico: “Non se trata dunha iniciativa teórica, senón dunha estrutura con capacidades complementarias e con potencial real de transferencia”, incidiu o Dr. Ramiro Varela Cives, presidente da Fundación para a Investigación do Cancro en Galicia.
O papel da IA na investigación e a sanidade
A intelixencia artificial está a transformar profundamente tanto a investigación biomédica como a práctica asistencial. En investigación, permite analizar grandes volumes de información dunha maneira moito máis rápida, detectar patróns complexos, xerar hipóteses con maior axilidade e acurtar tempos en procesos que antes eran moito máis lentos e custosos.
En saúde, o seu impacto é igual de relevante. A IA xa está a empezar a cambiar a forma en que se organiza a información clínica, apóiase a toma de decisións, se automatizan tarefas de baixo valor engadido e se mellora a interacción entre sistemas e profesionais. Tamén abre novas posibilidades en medicamento personalizado, monitorización, soporte ao diagnóstico e comunicación clínica.
Con todo, o Dr. Mosquera advirte de que “o verdadeiro cambio non está só en dispor de modelos potentes, senón en ser capaces de incorporalos con sentido clínico, con garantías e dentro de fluxos de traballo reais”. E aí é onde pretende avanzar unidade mixta, que aborda a IA como unha tecnoloxía que debe validarse, medirse e demostrar a súa utilidade en condicións reais, onde pode achegar grandes vantaxes: aumentar a capacidade analítica, mellorar a eficiencia, reducir carga administrativa, apoiar decisións complexas, facer máis escalable a investigación e avanzar cara a un medicamento máis personalizado e precisa.
“O futuro non pertence só a quen teña a mellor IA, senón a quen sexa capaz de demostrar que esa IA é útil, segura, fiable e transferible ao sistema sanitario. Aí é onde cremos que Galicia pode desempeñar un papel diferencial”, engade o investigador do IDIS.
Valor estratéxico nun momento decisivo
Para o Dr. Mosquera “o proxecto ten un valor estratéxico que vai máis aló dunha ferramenta concreta, xa que pode axudar a consolidar un ecosistema galego de referencia en saúde dixital, xerar talento especializado, fortalecer a colaboración público-privada e situar o Sergas e o IDIS nunha conversación internacional de máximo nivel sobre como debe implantarse a intelixencia artificial en medicina”.
Nos próximos anos vaise a definir que territorios lideran este cambio e cales se limitan a adoptar solucións desenvolvidas por outros e “Galicia ten o coñecemento, a contorna clínica, a capacidade tecnolóxica e a ambición necesarias para liderar este ámbito desde aquí, con impacto científico, asistencial e industrial”. Esta nova unidade representa esa aposta de futuro por un modelo de saúde máis avanzado, máis intelixente e máis conectado coa excelencia científica e tecnolóxica.
Tras a presentación do proxecto realizouse unha visita ás instalacións da unidade mixta UMI-MedIA situadas na rúa Sempre en Galiza.
